_Vesti

Blok 19 A na Novom Beogradu

Na urbanističko rešenje novobeogradskih blokova, odrednice su date u Regulacionom planu Novog Beograda iz 1962. godine, kao i GUP Beograda iz 1972. godine. Kao jedan od najinteresantnije rešenih blokova izdvaja se  treba izdvojiti novobeogradski blok 19a. Godine 1975. održan je pozvani konkurs za arhitektonsko-urbanističko rešenje bloka 19a na Novom Beogradu, a autori prvonagrađenog konkursnog elaborata su prof. arh. Milan Lojanica, arh. Borivoje Jovanović, prof. arh. Predrag Cagić, arh. Radisav Marić, arh. Radmila Lojanica. Stambeni blok 19a čini jednu prostornu celinu čija je teritorija određena jakim saobraćajnicama po celm obimu. Predviđeni broj stanova bio je približno 100, sa odgovarajućim pratećim sadržajima – školom, vrtićem, centrom mesne zajednice, i određenim brojem poslovnih prostora. U ovom bloku je po prvi put razmatran, i dosledno, do kraja sproveden koncept u kome su uzeti u obzir neki parametri koji su do tada bili mahom zanemarivani, odnosno manje presudni. Svi objekti su postavljeni dijagonalno u odnosu na ivice koje ga okružuju, na osnovu efekta mikroklime, i pravca vetrova. Takođe, sve su zgrade maksimalno uvučene u unutrašnjost bloka u odnosu na autoput, jer se nastojalo da se ovim urbanističim merama umanji efekat saobraćajne buke, i što više doprinese stambenom komforu. Opšti koncept prostornog rešenja bloka 19a razrešen je sa tri osnovna tipa stambenih jedinica, od čega su dve specifične i učestvuju sa malim procentom u ukupnom zbiru broja stanova u bloku. Različite veličine stambenih jedinica mogu da pokriju sve programske zahteve u pogledu zadate strukture. Izabrana organizacija u svom horizontalnom planu čini određenu geometrijsku sliku koja treba da omogući punu fleksibilnost sklopa (više jedinica) u okviru određenog konstruktivnog sistema. Ovo se odvija u više pravaca:

– u odnosu na određeni tip zajedničke vertikalne komunikacije (centralno smešten blok, polugalerijski, dupli traktat itd.)

– u odnosu na položaj i susedstvo u nivou (različite koncentracije stanova u odnosu na jednu vertikalnu komunikaciju, položaj stana itd.)

– u odnosu na susednu jedinicu (nastavljanje objekata pravolinijsko ili se na neki način menja pravac).

Ukoliko geometrija stambenih jedinica zadovoljava unapred navedene zahteve, mogućnosti međusobnih kombinovanja su relativno neograničene, čime se dobija jedna veoma elastična struktura koja može slobodno prostorno da se kreće u svim pravcima i time da oblikuje željene oblike i prostore. Time se obezbeđuje da se dobije fleksibilna struktura koja može da se površinski razvija, da se kreće i oblikuje željene prostore. Mogućnosti da se iste stambene jedinice organizuju u različitim skupovima, uz veći broj kontaktnih površina prema susednom sklopu obezbeđuju pored ravnih gabarita razna povlačenja ili degažiranja, ili pak potpunu promenu pravca pružanja gabarita. obzirom na elastičnost organizacije oko jedne zajedničke vertikalne komunikacije moguće je kontrolisati oblike i dužine jednog ili raznih sklopova, odnosno ukupnih gabarita objekta. Iz ekonomskih razloga bila je poželjna veća koncentracija stanova po jednoj vertikalnoj komunikaciji. Ovaj faktor utiče da se u okviru postojeće strukture nužno pojavljuje tzv. ”srednji stan”, tj. jednostrano orijentisan. S obzirom na nepovoljnost u smislu orijentacije, na ovim mestima projektovane su stambene jedinice manjih površina.

Današnje stanje novobeogradskog bloka 19a je rezultat zanemarenosti i zapuštenosti koje traje duže vreme. Osim problema higijene, komunalnog otpada, neodržavanja, pojavljuju je grafiti na nižim delovima fasada. Elementi urbanog mobilijara su uništeni.

 

Izvori

  1. Aleksić, Branko. „Najava konkursa za urbanističko-arhitektonsko rešenje bloka 19a u Novom Beogradu“, Arhitektonski urbanizam, 78-79, Beograd (1975): 44-46, Beograd (2005): Beogradska knjiga.
  2. Bogunović­, S. Giša. Arhitektonska enciklopedija Beograda XIX i XX veka
  1. Janković, Božidar. „Neki problemi nastupaju projektovani stambenim zgradama“, Bilten Central za stanovanje, IMS, 23, Beograd (1979): 3.
  1. Jovanović, Jelica ur. Registar moderne arhitekture i urbanizma u Srbiji 1945-1990. Beograd (2018): Društvo arhitekata Beograda – Dokomomo Srbija.
  2. Mecanov, Dragana. „Prostorna organizacija stambenih zgrada građenih u Beogradu u prefabrikovanim industrijalizovanim sistemima“, doktorska disertacija. Beograd, 2015: Arhitektonski fakultet Univeziteta u Beogradu.
  3. Stojanović, Bratislav (ur.). „Detaljni urbanistički plan bloka 19-a na Novom Beogradu“. Urbanizam Beograda, 49. Beograd (1978): Zavod za planiranje grada Beograda.
  4. -, RTS: „Moderna arhitektura u Srbiji: Lojanica, Cagić, Jovanović“, 24.7.2009, pristup 11.2019.
  5. Internet stranica http://www.novosti.rs/vesti/beograd.74.html:668093-Horor-blok-zatrpan-smecem (pristup 24.11. 2019.)

 

Podnosilac izveštaja

Dr Dragana Mecanov, d.i.a.

 

Julino brdo

U vreme kada je sagrađeno, predstavljalo je izvesnu prekretnicu u urbanističkom planiranju stambenih naselja. Rešenje je veoma ionteresantno, u urbanističkom i projektantskom u smislu. Zamišljeno je da naselje bude koliko je moguće, izolovano od vozila, i u horizontalnom i u vertikalnom pogledu, s obzirom da vozila mogu da prolaze samo sa obodne strane naselja i na nižim kotama, tako da u zoni stambenih zgrada i ulaza dominiraju pešačke komunikacije.

Najviša kota Julinog brda se nalazi na 124,23 m nadmorske cisine, u ulici Poručnika Spasića i Mašere. Soliteri se mogu videti sa svih nižih delova Beograda, naročito sa reke Save. Na Julinom brdu  pozicionirani su određeni objekti infrastrukture – hidrotehnički čvor, kao i rezervoari koji snabdevaju vodom centar grada. Broj stanovnika Julinog brda je iznosi preko 6.600 stanovnika.

Julino brdo je kameniti brežuljak kojim se uz dolinu reke Save i Makiškog olja završava brdoviti predeo Košutnjaka, Banovog brda i Žarkova. Put za Železnik i Obrenovac, Lazarevački i Ibarski put, oivičavaju Julino brdo, u njegovom podnožju se sustiču, oko njega se granaju u rasutu mrežu ulica Banovog brda, Žarkova i Čukarice.

Osnovna ideja o prostornoj organizaciji u likovnom pogledu osmišljena je u skladu sa geometrijskom šemom dve parabole usmerene u suprotnim pravcima i konkavnim stranama jedna prema drugoj. U okviru te geometrijske primarne konstrukcije, rastavljanjem i spajanjem oblika, promenom ritmova krovnog nadvišenjai unošenjem drugih korekcija, ostvaruju istovremeno vizuelno estetički sadržaji koji izmiču lako sagledljivoj formuli i koji razarajući osnovni poredak, stvaraju slobodne ritmove i neobavezne, gotovo spontane strukture oblika.

Pokrenutost terena doprinela je da se izolacija od vozila postigne ne samo u horizontalnom nego i u vertikalnom pravcu. Vozila su ostala ne samo sa druge strane kuća nego i na nižim kotama. Međuprostor je dobio oznake potpune neometane dominacije pešaka.

Dvostrana orijentacija stanova zahteva dve fasadne ravni – jednu naspram druge ili jednu upravnu na drugu. To doprinosi mogućnosti realizacije više stanova na etaži, to je tzv.ugaona pozicija stana, i ona je primenjena na Julinom brdu. Četiri stana na etaži nude jednakost uslova (orijentacije i organizacije) svim stanovima. Blizu su i povoljni efekti (racionalnost) odnosa korisne stambene površine i površine namenjene zajedničkoj horizontalnoj i vertikalnoj komunikaciji u zgradi.

Šema konstruktivnog sklopa kod ovakvih pozicija je jednostavna, statički kruta (mogućnost frontalnih ili dijagonalnih simetrala). Tipska stambena etaža Julinog brda građena je sistemom vertikalnih šajbni – zidova u sklopu upravno postavljenih «češljeva» simetrično po dijagonali. Sanitarni čvorovi, grupe kupatila i kuhinja vezanih u parove, zauzimaju zone oko stepenišnog jezgra, formiraju oko njega neku vrstu tampon obruča prema koirsnim stambenim prostorijama.

Eksplicitnom podelom stana na zonu za dnevni boravak i zonu za spavanje, naglašene su potrebe segregacije stambenih funkcija. Zona prostora dnevne aktivnosti okuplja mesta zajedničkog porodičnog života, susreta, komunikacija, kuhinjska radna zona i ulazni prostor sa servisom – garderoba kaputa, ostava i drugo. Zona tzv.intimne svrhe – spavanje, higijena, prima u sebe prateće funkcije – odmor, rad, garderobu rublja. To je osnovna orgaitzacija prostora stana. Preostalo su detalji i varijacije najpovoljnijih odnosa iz zbira problema vezanih za pitanje dimenizonalnosti, upotrebljivosti i tehničke opreme.

Autori su za projekat dobili Oktobarsku nagradu grada Beograda.

 

Izvori

  1. -. „Julino brdo. Opšti beogradski konkurs za arhitektonsko rešenje stambenog naselja Julino brdo u Beogradu 1966.“ Arhitektonski urbanizam, 74-77, Beograd (1975): 48-50
  2. -. „Stambeno naselje Julino brdo.“ Arhitektonski urbanizam, 55, Beograd (1969): 16-21
  3. Bogunović­, S. Giša. Arhitektonska enciklopedija Beograda XIX i XX veka,
  1. Janković, Božidar. „Neki problemi nastupaju projektovani stambenim zgradama“, Bilten Central za stanovanje, IMS, 23, Beograd (1979): 3.
  1. Jovanović, Jelica ur. Registar moderne arhitekture i urbanizma u Srbiji 1945-1990. Beograd (2018): Društvo arhitekata beograda – Dokomomo Srbija.
  2. Mecanov, Dragana. „Valorizacija modernističke baštine na primeru stambene arhitekture Beograda 1947-1967“, magistarska teza. Beograd, 2006: Arhitektonski fakultet Univeziteta u Beogradu.
  3. Mecanov, Dragana. „Prostorna organizacija stambenih zgrada građenih u Beogradu u prefabrikovanim industrijalizovanim sistemima“, doktorska disertacija. Beograd, 2015: Arhitektonski fakultet Univeziteta u Beogradu.
  4. -, RTS: „Moderna arhitektura u Srbiji: Lojanica, Cagić, Jovanović“, 24.7.2009, pristup 11.2019.

 

Podnosilac izveštaja

Dr Dragana Mecanov, d.i.a.

BLOK III NOVI SAD

BLOK 19A

STAMBENO NASELjE JULINO BRDO

do.co.mo.mo